|
|
Doniesienie z wykładu dr hab. n. med. Rafała Stojko, wygłoszonego na sympozjum naukowo-szkoleniowym zorganizowanym przez Sekcję Endokrynologii Ginekologicznej, Sekcję Ginekologii Dziecięcej oraz Sekcję Genetyki Klinicznej Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego w październiku 2008 r.
"Zastosowanie komórek macierzystych w ginekologii i położnictwie"
Dr hab. n. med. Rafał Stojko
Śląski Uniwersytet Medyczny
W praktyce klinicznej komórki macierzyste są wykorzystywane od ponad czterdziestu lat. Pierwszym ich źródłem był organizm dorosłego człowieka, a rozrosty hematologiczne były schorzeniami, w których krwiotwórcze komórki macierzyste po raz pierwszy znalazły zastosowanie w procesie leczniczym. Obecnie nieembrionalne komórki macierzyste, tj. komórki macierzyste dorosłego organizmu i krwi pępowinowej, wykorzystuje się głównie w leczeniu białaczek, dysfunkcji szpiku kostnego, genetycznie uwarunkowanych ciężkich niedoborów odpornoŚci, hemoglobinopatii oraz nowotworów litych.
Niezależnie od źródła, z jakiego pochodzą, z komórkami macierzystymi wiąże się wielkie nadzieje terapeutyczne. Potrafimy je izolować, a następnie różnicować w komórki różnych tkanek i metodami inżynierii genetycznej zmuszać je do produkcji okreŚlonych substancji albo utrzymywać je w stanie niezróżnicowanym tak długo, jak to jest konieczne. Dlatego też badania nad komórkami macierzystymi mają charakter interdyscyplinarny, znajdując perspektywy zastosowania praktycznego w schorzeniach z obszaru wielu dziedzin medycyny, takich jak schorzenia mięŚnia sercowego, neurodegeneracyjne, metaboliczne, genetyczne, uroginekologiczne, nowotworowe.
Z końcem XX wieku w piŚmiennictwie Światowym pojawiły się pierwsze doniesienia o skutecznym zastosowaniu komórek macierzystych w terapii schorzeń ginekologicznych i perinatologicznych. Obserwacje prowadzone w tej dziedzinie rozpatrują perspektywy w następujących obszarach:
1) zastosowanie hematopoetycznych komórek macierzystych w aspekcie leczenia nowotworów, w tym guzów litych jak rak jajnika,
2) badania nad znaczeniem komórek macierzystych w schorzeniach endometrium,
3) badanie zjawiska mikrochimeryzmu u kobiet ciężarnych jako wynik przenikania płodowych komórek macierzystych przez barierę łożyskową i obecnoŚć wielonarządowego efektu naprawczego,
4) użycie komórek macierzystych w transplantacji prenatalnej celem leczenia niektórych schorzeń wrodzonych płodu
5) zastosowanie komórek macierzystych krwi pępowinowej w leczeniu wczeŚniaków oraz następstw niedotlenienia okołoporodowego.
Bardzo ciekawym zjawiskiem stwierdzanym w ciąży jest przenikanie komórek płodowych do krążenia matczynego. Ślad immunologiczny w postaci mikrochimeryzmu indukowanego pierwotnymi, płodowymi komórkami macierzystymi jest rozpoznawalny do końca życia osobniczego matki. WiększoŚć dostępnych danych z piŚmiennictwa Światowego postuluje obecnoŚć wielonarządowego efektu naprawczego w zdegenerowanych komórkach matczynych wywołanego opisywanym zjawiskiem. Przykładowo, komórki macierzyste płodu dostają się do krążenia matczynego i różnicują w dojrzałe komórki pęcherzykowe tarczycy. Zostało udowodnione, że komórki macierzyste płodu wnikają do gruczolaka tarczycy matki, celem zwalczania schorzenia. Podobne obserwacje zostały poczynione w przypadku wirusowego zapalenia wątroby typu C. Z drugiej strony, uważa się, iż częste występowanie chorób autoimmunoagresyjnych obserwowane u kobiet jest także związane z mikrochimeryzmem płodowym.
Komórki macierzyste mają zdolnoŚć odpowiedzi na sygnały generowane przez patologicznie zmienione tkanki - wtedy migrują do obszarów zmienionych chorobowo i zastępują obumarłe tkanki lub działają protekcyjnie, co sugeruje, że mogą mieć bezkonkurencyjny potencjał terapeutyczny w medycynie perinatalnej. JednoczeŚnie łożysko stanowi ogromny rezerwuar krwi płodowej, która jest idealnym źródłem autologicznych komórek macierzystych, co daje możliwoŚć ich kolekcjonowania i użycia do leczenia schorzeń w okresie noworodkowym i w późniejszym czasie.
Wiele schorzeń genetycznie uwarunkowanych może być diagnozowanych w okresie prenatalnym, a płody dotknięte dysfunkcją hematologiczną, immunologiczną, metaboliczną mogą przejŚć korekcję schorzenia w najwczeŚniejszym możliwym etapie rozwoju.
Wyniki najnowszych badań wskazują na możliwoŚć wykorzystania komórek macierzystych krwi pępowinowej w leczeniu wczeŚniaków oraz noworodków, u których wystąpiło niedotlenienie okołoporodowe. Z przeprowadzonych badań wynika, że komórki macierzyste wprowadzone do mózgu młodych osobników wykazują zdolnoŚć migracji, natomiast w tkance mózgowej zdrowych dorosłych ludzi pozostają uŚpione. Te obserwacje dają nadzieję, że komórki macierzyste mogą mieć znaczenie terapeutyczne w przypadku uszkodzenia mózgu w okresie okołonoworodkowym, które jest główną przyczyną zachorowalnoŚci i ŚmiertelnoŚci noworodków. Natomiast w kontekŚcie schorzeń płucnych dowiedziono, że komórki macierzyste dojrzałego organizmu po przeszczepie mogły różnicować się w nabłonek dróg oddechowych i pneumocyty typu 2. Może to oznaczać, że u przedwczeŚnie urodzonych dzieci, które są skłonne do rozwoju przewlekłych schorzeń układu oddechowego, przeszczepy komórek macierzystych mogą stać się metodą terapeutyczną.
Doniesienie opr. M. Łyniewska
_____________________
Serdecznie dziękujemy Panu dr hab. n. med. Rafałowi Stojko za zgodę na umieszczenie doniesienia z wykładu na naszej stronie internetowej.
|
W skrócie...
-
Dlaczego warto współpracować z Novum?
Poniżej przedstawiamy kilka powodów dlaczego warto współpracować z Novum: ...
-
Dlaczego warto zdeponować krew pępowinową?
Ponieważ daje to pewność, że komórki macierzyste mogą być użyte do celów terapeutycznych w każdej chwili, bez konieczności szukania dawców...
-
Jak pobiera się krew pępowinową?
Po narodzinach dziecka pępowina zostaje zaciśnięta i przecięta. Przed urodzeniem łożyska, krew pępowinowa pobierana jest przez...
-
Kto powinien skorzystać z oferty Banku?
Z oferty Banku powinien skorzystać każdy, kto chce zapewnić swojemu dziecku lub wnukowi dostęp do zasobów leczniczych.
|